Szanowni Państwo,
w imieniu posłanki Darii Gosek-Popiołek, Związku Polskich Artystów Plastyków (Okręg Krakowski), Związku Zawodowego Aktorów Polskich oraz Składu Solnego serdecznie zapraszamy na spotkanie konsultacyjne w sprawie ustawy o zabezpieczeniu socjalnym osób wykonujących zawód artystyczny, które odbędzie się 28 maja (środa), o godz. 18:00 w Składzie Solnym (ul. Na Zjeździe 8, Kraków).
Konsultacje mają charakter otwarty, zapraszamy zarówno duże instytucje, jak i niezależne kolektywy, stowarzyszenia, inicjatywy nieformalne oraz indywidualnych artystów i artystki. Udział jest nieodpłatny, spotkanie potrwa ok. 2h, link do rejestracji: https://forms.gle/K15RHE15dH8eVQw16
Dlaczego to ważne? Według najnowszego raportu „Policzone i policzeni”:
- – 10% artystów nie posiada żadnego ubezpieczenia społecznego, a dodatkowe 11% korzysta z ubezpieczenia dzięki członkom rodziny,
- – w 2023 roku mediana przychodów z pracy artystycznej wyniosła 2730 zł brutto, co oznacza, że połowa badanej grupy osiąga miesięcznie przychody ze swojej działalności twórczej poniżej tej kwoty, czyli o 815 zł mniej niż wynosi minimalne wynagrodzenie,
- – aż 47,8% artystów odczuwa wypalenie zawodowe.
Te dane pokazują realną skalę prekaryzacji w zawodach artystycznych. Dlatego tak ważne jest, by głos środowiska miał wpływ na kształt ustawy, by była ona adekwatna, sprawiedliwa i rzeczywiście wspierała artystki i artystów. Poniżej znajdą też Państwo podstawowe informacje na temat ustawy.
To kluczowy moment dla środowisk twórczych – trwają prace nad ustawą, która może na nowo zdefiniować status artystów i artystek w Polsce. Chcemy wspólnie przedyskutować najważniejsze potrzeby, postulaty i zagrożenia związane z planowanymi przepisami.
Do zobaczenia!
Link do wydarzenia na FB, prosimy o przekazanie zaproszenia zainteresowanym osobom: https://fb.me/e/5olOF6AJ7
Podstawowe informacje o projekcie z 28 kwietnia 2025 r.
Czego dotyczy ustawa?
Celem ustawy jest włączenie artystów i artystek, a także pracowników sektora kreatywnego w system ubezpieczeń społecznych i zapewnienia im ubezpieczenia zdrowotnego. Sytuacja ekonomiczna znaczącej grupy artystów (ok. 62 400 osób zawodowo wykonujących działalność artystyczną plus ok. 2.500 absolwentów uczelni artystycznych rocznie) jest trudna. Około 69% z nich ma przychody poniżej średniej krajowej, natomiast ok. 30% osiąga średnie przychody poniżej minimalnego wynagrodzenia.
Jednocześnie system ubezpieczeń społecznych wymaga opłacania comiesięcznych składek, nieadekwatnych do rodzaju prowadzonej przez nich działalności. Jedynie 8,3% tej grupy zawodowej pozostaje w stosunku pracy na czas nieokreślony, ponad połowa zaś (ok. 51%) posiada przychody z umów zlecenia i o dzieło. W efekcie takiej struktury zawieranych umów, duża część artystów nie jest w ogóle ubezpieczona i w związku z tym nie może korzystać ze świadczeń, czy to publicznej służby zdrowia, czy zasiłku związanego z chorobą i macierzyństwem/ojcostwem.
Jak będzie wyglądać owo „włączenie”?
Na mocy ustawy zostaną wprowadzone dopłaty dla osób wykonujących zawody artystyczne oraz pracowników sektora kultury i sektora kreatywnego do poziomu składek wynikających z minimalnego wynagrodzenia za pracę. Oznacza to, że jeśli w danym miesiącu artysta nie zawrze umowy, która umożliwia mu opłacenie składek – po otrzymaniu dopłaty będzie mógł korzystać z mechanizmów zabezpieczenia społecznego zapewnianych przez państwo.Będzie to odbywać się automatycznie, bezgotówkowo, bez konieczności działania na tym etapie ze strony artysty. System będzie posiadał jednak cenzus dochodowy.
Jak to ograniczenie będzie wyglądać?
Uzupełnienie składek na ubezpieczenia społeczne oraz ubezpieczenie zdrowotne będzie dotyczyć artystów zawodowych, którzy w każdym z trzech poprzedzających lat kalendarzowych osiągnęli dochody z wykonywania zawodu artystycznego, a ich średni roczny dochód z tych trzech lat nie przekroczył 125% dwunastokrotności minimalnego wynagrodzenia za pracę.
Kto będzie za to odpowiadał?
Powołany zostanie operator systemu na etapie stwierdzania statusu artysty zawodowego, będącego warunkiem prowadzić będzie specjalistyczna jednostka utworzona na bazie jednostki budżetowej Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego – Centrum Edukacji Artystycznej. W ramach organizacji działać będzie Komisja Opiniująca do spraw Zabezpieczenia Socjalnego Osób Wykonujących Zawód Artystyczny, odpowiedzialna za wydawanie opinii potwierdzających wykonywanie zawodu artystycznego, a także posiadanie dorobku artystycznego.