– Nie można tworzyć kultury na głodowych warunkach i bez ubezpieczeń społecznych – posłanki Daria Gosek-Popiołek i Dorota Olko walczą o zabezpieczenia socjalne dla artystów. Podczas konferencji prasowej w Krakowie posłanki przedstawiły niepokojące dane o sytuacji ekonomicznej polskich artystek i artystów, a także zapowiedziały konsultacje społeczne nad ustawą, która może odmienić los tysięcy twórców.
Alarmujące dane: brak ubezpieczenia, niskie dochody, wypalenie
Posłanki Daria Gosek-Popiołek oraz Dorota Olko zaprezentowały niepokojące dane dotyczące sytuacji ekonomicznej artystów i artystek w Polsce, powołując się na raport „Policzone i policzeni”. Według niego 10% artystów nie posiada żadnego ubezpieczenia społecznego, a kolejne 11% korzysta z ubezpieczenia za pośrednictwem członków rodziny. W 2023 roku mediana przychodów z pracy artystycznej wyniosła 2730 zł brutto, czyli znacznie poniżej minimalnego wynagrodzenia.
– To nie są dane z marginesu, to codzienność tysięcy osób, które tworzą kulturę w Polsce – często w trudnych warunkach i bez podstawowych zabezpieczeń socjalnych. Nic dziwnego, że niemal 48% osób w zawodach artystycznych odczuwa wypalenie zawodowe. Musimy wreszcie to zmienić – mówiła posłanka Daria Gosek-Popiołek, wiceprzewodnicząca sejmowej Komisji Kultury i Środków Przekazu oraz prezeska stowarzyszenia Wspólne Jutro.
Ustawa o zabezpieczeniu socjalnym ma naprawić system
Odpowiedzią na tę sytuację jest projekt ustawy o zabezpieczeniu socjalnym osób wykonujących zawód artystyczny, który jest obecnie na etapie konsultacji społecznych. Obie parlamentarzystki podkreśliły, że projekt ustawy ma kluczowe znaczenie dla tysięcy twórców, którzy od lat funkcjonują poza systemem ubezpieczeń społecznych.
– Zależy nam na tym, by ustawa nie była martwym dokumentem, ale odpowiedzią na rzeczywiste potrzeby środowisk twórczych. Dlatego tak ważne są konsultacje z artystami i artystkami w całym kraju – zaznaczyła Dorota Olko, przewodnicząca podkomisji stałej ds. nauki i szkolnictwa wyższego.
Projekt ustawy, nad którym trwają prace, zakłada m.in. wprowadzenie dopłat do składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne dla artystów zawodowych, których dochody nie przekraczają określonego progu. Nowy system ma działać automatycznie, bezgotówkowo i być dostępny dla osób spełniających kryteria dochodowe i zawodowe.
Konsultacje w Krakowie – głos środowiska ma znaczenie
W tym kontekście posłanki zapowiedziały otwarte spotkanie konsultacyjne, które odbędzie się 28 maja o godz. 18:00 w Składzie Solnym w Krakowie. Współorganizatorami są: Związek Polskich Artystów Plastyków (Okręg Krakowski), Związek Zawodowy Aktorów Polskich oraz CSW Wiewiórka i Skład Solny.
Jak zaznaczyły posłanki, wybór Krakowa na miejsce konferencji i konsultacji nie jest przypadkowy. To jedno z najważniejszych centrów życia artystycznego w Polsce, z silną obecnością uczelni artystycznych, teatrów, galerii i aktywnego środowiska twórczego. – To właśnie tutaj widzimy, jak ogromna część artystek i artystów pracuje w niestabilnych warunkach i bez zabezpieczeń. Musimy ich wreszcie wysłuchać – podkreśliły.
Spotkanie ma umożliwić osobom pracującym w sektorze kultury – zarówno z instytucji, jak i niezależnych inicjatyw – wyrażenie swoich opinii i postulatów dotyczących ustawy. Swoją obecność na spotkaniu potwierdziło kilkadziesiąt osób z różnych środowisk artystycznych: malarze, pisarki, artyści sztuk wizualnych, rzeźbiarze i wiele innych osób, które na co dzień zajmują się sztuką. Do udziału zaproszeni są przedstawiciele instytucji kultury, niezależnych kolektywów, organizacji pozarządowych oraz indywidualni artyści i artystki. Spotkanie ma na celu zebranie uwag i postulatów, które zostaną przekazane bezpośrednio do Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
Osoby, które nie mogą wziąć udziału w wydarzeniu, mogą przesłać swoje opinie do MKiDN do 30 maja 2025 r. za pośrednictwem poczty, ePUAP, e-doręczeń lub mailowo. Szczegóły dostępne są na stronie: https://www.gov.pl/web/kultura/rozpoczynamy-konsultacje-publiczne-ustawy-o-zabezpieczeniu-socjalnym-osob-wykonujacych-zawod-artystyczny
Posłanki poinformowały również, że złożyły do MKiDN wniosek o przedłużenie konsultacji, by w tak ważnej kwestii głos wszystkich środowisk artystycznych mógł zostać wysłuchany.
